Kinderombudsman bereidt zich voor op jeugdhulp-vacuüm

19 jun 2014

Een halfjaar voordat gemeenten verantwoordelijk worden voor alle jeugdhulp heeft een groot deel van de gemeenten de organisatie nog steeds niet op orde. De Transitiecommissie Stelselwijziging Jeugd (TSJ) presenteerde deze week haar vierde rapportage en trekt deze zorgwekkende conclusie. Los van de achterstanden op gemeentelijk niveau blijkt uit een onderzoek van de gespecialiseerde jeugdhulpaanbieders dat ook bovenregionaal de problemen zich opstapelen. De Kinderombudsman bereidt zich voor op een jeugdhulp-vacuüm in de eerste fase van de decentralisatie. 

Het lijkt nu vrijwel zeker dat er kinderen zullen zijn die geen passende of tijdige hulp krijgen vanaf 1 januari 2015. Marc Dullaert: "De ambities van de stelselwijziging zijn de afgelopen tijd steeds naar beneden bijgesteld. Had de TSJ in de vorige tussenrapportage nog vastgesteld wat dan tenminste het minimum was waaraan gemeenten moesten voldoen op 1 januari, nu blijkt dat veel gemeenten zelfs dat minimum niet halen. Het lijkt daarmee onvermijdelijk geworden dat er vanaf komend jaar een jeugdhulp-vacuüm gaat ontstaan, waarin kinderen zullen verdwijnen."

Enquête gespecialiseerde instellingen

De TSJ beschrijft dat hoewel de gemeenten met hun nieuwe Colleges van B&W nu met volle vaart aan de slag zijn, de eindspurt te laat is ingezet. Zo zijn werkprocessen rond de toegang tot zorg nog niet uitgewerkt en hebben lang niet alle gemeenten een degelijke informatievoorziening op orde. Bovendien, uit een gisteren uitgekomen enquête onder jeugdhulpaanbieders door de Branches Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd (BGZJ) blijkt dat bij 86% van de gespecialiseerde instellingen de inkoopafspraken met gemeenten nog net zo onduidelijk zijn als een jaar geleden.

Een kwart van de - met name bovenregionale - aanbieders verwacht betalingsproblemen, de helft kan niet met zekerheid zelfstandig verder en 15% weet nu al zeker daartoe niet in staat te zijn, blijkt uit de enquête. Daardoor dreigt expertise te verdwijnen en verwachten aanbieders essentiële jeugdhulpfuncties zoals gezinsondersteuning, residentieel verblijf en preventieve taken te moeten afstoten.

Nauwkeurig monitoren

Dullaert: "Ik bereid me er alvast op voor dat wij vanaf januari 2015 klachten zullen krijgen van ouders van wie het kind niet de zorg krijgt die het nodig heeft, doordat de gemeente in gebreke blijft. Of van professionals die melden dat ze een kind om bureaucratische redenen niet kunnen doorverwijzen naar een echte specialist. Het lijkt erop dat er kinderen tussen wal en schip gaan vallen in de eerste fase van de decentralisatie."

De Kinderombudsman zal vanaf 1 januari 2015 de ontwikkelingen nauwkeurig monitoren en zo nodig aan de bel trekken bij gemeenten en Rijk. Dullaert: "Het Rijk blijft te allen tijde verantwoordelijk voor de borging van de kinderrechten en dus voor de jeugdhulp. Daar zal ik het Kabinet ook na 2015 op blijven aanspreken."