Column: Schuld zonder schuld

17 okt 2016

Bas heeft extra zorg nodig. Zijn moeder vraagt daarom een persoonsgebonden budget (pgb) aan om de zorg voor haar zoon te financieren. Als Bas twaalf jaar is, overlijdt zijn moeder plotseling. Bas gaat bij zijn vader wonen. Bas heeft er geen weet van dat zijn moeder voor hem een pgb heeft ontvangen. 

door Margrite Kalverboer

De vader stelt dat Bas dit geld zelf nooit heeft gekregen, in ieder geval niet meer vanaf het moment van overlijden van zijn moeder. Bas krijgt in december 2014 wel een brief van zijn zorgkantoor met daarin de boodschap dat hij het ontvangen bedrag moet terug betalen, omdat niet is verantwoord waaraan het geld is besteed.

De vader van Bas neemt hierover contact op met de Kinderombudsman. De Kinderombudsman heeft de afgelopen twee jaar meerdere klachten en signalen ontvangen over kinderen met een schuld vanwege een pgb. De schuld ontstaat doordat de wettelijk vertegenwoordiger namens het kind een pgb heeft aangevraagd, maar de besteding daarna niet (volgens de regels) heeft verantwoord. 

Kinderrechtenverdrag

Volgens het Kinderrechtenverdrag zijn ouders in eerste instantie verantwoordelijk voor de zorg van hun kind. De overheid springt in als een ouder hierin ondersteuning nodig heeft. Het pgb biedt mogelijkheden om kinderen zorg op maat te bieden. Dat is in lijn met het verdrag. In de praktijk komt het voor dat kinderen door gedrag van volwassenen worden geconfronteerd met een torenhoge schuld. Het Kinderrechtenverdrag is daar heel helder over: een kind mag niet worden belemmerd in zijn of haar ontwikkeling door armoede. Voor de overheid is een belangrijke rol weggelegd om een kind daar tegen te bescherming.

Wat de schulden van Bas betreft is het gelukkig goed gekomen. De Kinderombudsman is naar aanleiding van de klacht van de vader in gesprek gegaan met het zorgkantoor. Het zorgkantoor is vervolgens coulant geweest voor Bas en heeft de vordering ingetrokken. Dat is mooi, maar dat is lang niet altijd het geval. Veel zorgkantoren geven aan dat zij niet anders kunnen dan het geld terugvorderen en dat zij in hun recht staan om de schulden te verhalen op de kinderen.

Kwetsbaar

Ik vind dit een kwalijke zaak. Zeker omdat het hier om kwetsbare groep kinderen gaat. Deze kinderen hebben vaak al veel meegemaakt in hun leven en hebben het doorgaans niet makkelijk. En die krijgen dan ook nog eens te maken met een schuld. Zo raken ze steeds dieper in de put. Ik heb in september een rapport opgesteld om dit probleem aan de orde stellen bij de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Goed om te zien dat zorgkantoren – als jongeren zich melden - in afwachting van een oplossing voorlopig stoppen met het vorderen van schulden op jongeren met een pgb-schuld. Een pgb-schuld leidt bij deze kinderen tot een onmogelijke toekomst. Dit moet te allen tijde voorkomen worden.