Veel kinderen en jongeren hebben nu wat extra aandacht nodig. Jij misschien ook? De grote veranderingen kunnen je angstig en onzeker maken. Je maakt je misschien zorgen om jouw opa of oma, maar ook over hoe het nu verder moet met jouw school. Net als voor volwassenen is het coronavirus voor kinderen en jongeren heel spannend. En het thuiszitten is voor iedereen heel erg wennen. Let dus goed op elkaar.

Let op elkaar. En vooral: let op de kwetsbare kinderen en jongeren. Niet ieder kind heeft een fijn thuis. Een kind is nu extra kwetsbaar. Vergeet dat in deze hectische tijden niet.

- Margrite Kalverboer, de Kinderombudsvrouw.

Coronavirus? 

Ben jij ook wel eens verkouden? Dit komt meestal door een ‘virus’. Sommige virussen maken mensen ziek. Zulke virussen zijn  eigenlijk heel kleine beestjes. Deze zijn nog kleiner dan een zandkorrel en kun je niet zien. Er is nu een nieuw virus dat het coronavirus heet. Er zijn mensen die ziek worden van dit virus. Meestal een soort verkoudheid, die vanzelf weer over gaat. Maar soms is het erger. Je krijgt dan koorts of je hoest heel erg. Soms moet je dan naar het ziekenhuis. Daar zorgen ze goed voor je. Als mensen erg oud zijn of als ze al andere ziektes hebben, kunnen ze er ook door dood gaan. Maar dat komt heel weinig voor.

Het coronavirus is heel besmettelijk. Bijvoorbeeld wanneer je, als je ziek bent, hoest met je hand voor je mond. Dan komt jouw spuug op jouw handen. Als je een ander dan een hand geeft, kan die het virus ook krijgen.

Onze burgemeesters en ministers en alle andere volwassenen willen dat dit virus gauw weer weggaat. Ze zorgen er samen voor dat er niet veel mensen meer ziek worden van dit virus. En iedereen in Nederland helpt hier aan mee. Daarom gaan veel ouders of verzorgers nu even niet naar hun werk, waar ze veel andere mensen zien. En gaan de kinderen een tijdje niet naar school.

Wat kun jij doen?

  • Was vaak je handen,
  • Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog,
  • Gebruik papieren zakdoekjes,
  • Raak andere kinderen niet aan,
  • Hou  minimaal 1,5 meter afstand van andere mensen,
  • Speel daarom nu  ook geen spelletjes waarbij je tegen elkaar aan komt,
  • Woon jij thuis met een broer of zus? En zijn zij niet ziek? Dan kun je gewoon met ze spelen. Met vriendjes en vriendinnetjes kun je beter spelletjes doen via je telefoon of computer.

Hoe praat je met je kinderen over het coronavirus?

  • Luister actief. Leg je telefoon weg. Stel ook vragen aan je kind en maak hardop samenvattingen van wat je samen hebt besproken. Gebruik eventueel plaatjes en tekeningetjes.
  • Neem er de tijd voor. Sommigen dingen zijn moeilijk in een keer uit te leggen. Dat hoeft ook niet.
  • Heb een open houding. Laat zien dat geen enkele vraag of opmerking ‘dom’ of ongepast is.
  • Wees bewust van je niet-verbale communicatie. Je lichaamshouding en gelaatsuitdrukking zegt meer dan je woorden. Ga dus niet alleen maar gerust stellen, wanneer je je niet gerust voelt.
  • Geef afgewogen informatie. Maak het niet alleen maar eng en negatief. Probeer er ook hoopvoller informatie naast te plaatsen.

 

Maak niet de fout om tegen een kind te zeggen dat er niets aan de hand is

Kinderen en jongeren merken het meteen als volwassenen ongerust zijn. En het coronavirus zie je nu overal: op de televisie die aanstaat, via de iPad, via telefoon- of live gesprekken van  volwassenen onderling. Kinderen en jongeren zien en horen dat volwassenen gespannen zijn. Wanneer kinderen schrikken of ongerust zijn, kijken zij naar het gezicht van een vertrouwde  volwassene. Wat dat gezicht uitstraalt, bepaalt of het kind angstig blijft of gerustgesteld wordt.

Geef kinderen de kans om hun zorgen te uiten

Kinderen kunnen heel goed aanvoelen dat bepaalde thema’s moeilijk zijn voor ouders en beginnen er daarom niet of niet nog een keer over. Of ze doen alsof ze er niet mee bezig zijn. Ouders denken er goed aan te doen hun kinderen niet te belasten met iets waarvan ze denken dat het niet voor ze speelt. Zo houden ze elkaar goed bedoeld voor de gek. Blijf dus met elkaar in gesprek!

Wees alert op tekenen dat het kind met vragen of zorgen zit over het coronavirus

Laat merken dat kinderen en jongeren alle vragen mogen stellen die ze maar kunnen bedenken. En dat zij ook hun zorgen mogen uiten. Probeer in duidelijke taal eerlijk op alle vragen antwoord te geven.  En zoek de taal die past bij het kind. Wanneer je het antwoord niet weet, doe dan niet alsof je het wel weet. Vertel eerlijk: dat weet ik niet, maar gelukkig zijn er slimme mensen die het wel weten of hard werken om dit uit te zoeken. Check altijd of je uitleg is begrepen. Soms denk je dat je het prima hebt uitgelegd, maar zijn je woorden anders begrepen dan ze bedoeld waren. Probeer op een speelse manier, zonder te gaan ‘overhoren’, uit te vinden wat je kind begrepen heeft.

Je bent zelf als ouder thuis, waarom?

Zeg iets als: ‘Onze burgemeesters en ministers willen dat dit virus gauw weer weggaat. Ze zorgen ervoor dat het virus niet verder verspreid. Daarom ga ik nu niet naar mijn werk. Net als veel andere ouders of verzorgers.  Zo zien we minder mensen en worden er minder mensen ziek. Daarom ga jij en andere kinderen nu ook een tijdje niet naar school.’ 

Kinderen mogen weten dat er iets ergs aan de hand is, maar het mag niet hún probleem worden. Zij hebben er recht op zich beschermd te voelen door volwassenen: hun ouders, hun leerkrachten, hun zusters en dokters, hun burgemeesters, hun ministers, hun koning, en, als zij geloven: hun God.

Als kinderen toch al erg angstig zijn, moet je ze dan niet beschermen tegen deze informatie?

Nee. Juist die kinderen voelen heel goed aan dat volwassenen bezorgd zijn. Bevestig bij angstige kinderen dat er iets aan de hand is, waar we allemaal ongerust van worden. Maar benadruk dat zij erop kunnen vertrouwen dat de volwassenen het gaan oplossen.

Ga met jonge kinderen niet in groepsverband in gesprek

Nu kinderen niet naar school gaan, is dit niet aan de orde. Maar wanneer dit weer mogelijk  wordt, zou kunnen dat er weer grote bijeenkomsten komen van klassen of de hele school. Bedenk dan dat wanneer jonge kinderen worden voorgelicht in groepsverband, de kans groot is dat zij niet precies begrijpen wat er wordt gezegd, maar wel aan alles merken dat er ‘iets’ aan de hand is. Het effect van voorlichting is dan niet geruststellend, maar verhoogt juist de angst. Bespreek het individueel of in een klein groepje met hen.

Jonge kinderen denken snel dat iets ergs hun schuld is

Jonge kinderen zien de wereld met zichzelf als middelpunt. Ze betrekken snel iets op zichzelf. Ze zijn gewend dat volwassenen boos of ernstig worden, wanneer zij stout zijn geweest. Soms werkt dat omgekeerd. Als volwassenen boos of ernstig zijn om iets anders, kunnen kinderen de fout maken te denken dat het hun schuld is. Houdt dit in gedachten wanneer je kinderen uitleg geeft.

Wat zijn ‘jonge kinderen’?

Er is geen precieze leeftijd te geven, omdat kinderen verschillen in de snelheid waarmee ze begripsvermogen en taal ontwikkelen. Peuters en kleuters denken vaak magisch. Tussen ongeveer de leeftijden van vijf en zeven jaar ontwikkelen kinderen het vermogen tot logisch  denken. Dan kan een rationele uitleg beter ‘landen’. Maar pas op! Door emoties als angst en boosheid kan dit logisch vermogen een stuk minder goed werken. Leg daarom eerlijk uit wat er speelt. 
 

Een taak voor ons allemaal

De Kinderombudsman controleert of de overheid en andere organisaties goed met kinderen omgaan. Op ministeries, gemeenten, scholen en zorgorganisaties werken mensen hard om kinderen te ondersteunen. Het team van de Kinderombudsman houdt de komende periode een vinger aan de pols en vraagt waar nodig aandacht voor kinderen die in de problemen komen.

Maar nu het leven grotendeels thuis plaatsvindt, kunnen problemen sneller gemist worden. Door ons, maar ook door al die andere organisaties die er voor kinderen zijn. Daarom vragen we buren, grootouders, vrienden en kennissen die kinderen met een lastige thuissituatie in hun omgeving hebben: let een beetje op ze. Vraag eens vaker hoe het gaat en of je wat voor ze kan betekenen. Een beetje hulp en aandacht doet goed, ook al is dit op afstand. 

Maak je je echt zorgen over de veiligheid van een kind?

Bel voor advies met Veilig Thuis op nummer 0800-2000 (gratis) of ga naar de website van Veilig thuis.