Het ontbreekt nu aan voldoende tijd en deskundigheid om kinderen goed te ondersteunen. Ook moeten kinderen beter worden betrokken en gehoord in de zoektocht naar de juiste ondersteuning. Dit zeggen kinderen in het onderzoek van de Kinderombudsman waar hun perspectief op passend onderwijs centraal staat. 

Toewerken naar inclusief onderwijs

Het blijkt dat de ondervraagde kinderen over het algemeen best tevreden zijn over het passend onderwijs dat ze krijgen. Maar de kwetsbaarste kinderen worden nu het minst goed ondersteund. Hulp sluit te weinig aan op hun specifieke behoeften en mogelijkheden.

Juist voor deze kinderen moet er in Nederland een extra stap worden gezet. Het onderwijs in Nederland moet inclusiever worden.

- Margrite Kalverboer, de Kinderombudsvrouw.

Inclusief onderwijs betekent dat kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte samen naar school gaan met kinderen die geen extra ondersteuning nodig hebben en relatief zorgelozer opgroeien. "Een inclusieve school is een stap naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet en gelijke kansen heeft. Kinderen met en zonder ondersteuningsbehoeften leren met inclusief onderwijs al vroeg dat iedereen meetelt," aldus de Kinderombudsvrouw. 

Nederland moet op dit punt veel ambitieuzer zijn. Ons land heeft zich gecommitteerd aan het VN-verdrag handicap, waarin is vastgelegd dat ieder kind met een ondersteuningsbehoefte vanwege een fysieke of psychische beperking  recht heeft op inclusief onderwijs. "Passend onderwijs is daarin een stap in de goede richting maar nog zeker niet het eindstation." De Kinderombudsvrouw verwacht dan ook een visie van minister Slob (OCW) op inclusief onderwijs  en een concreet en ambitieus plan waarmee we dit doel kunnen bereiken.

Kennis onderwijspersoneel volgens kinderen niet toereikend, te weinig aandacht en niet betrokken bij besluiten

Dat passend onderwijs voor lang niet alle kinderen toereikend is, is goed terug te zien in de reacties die de Kinderombudsman kreeg van de 184 kinderen die deelnamen aan het onderzoek. Kinderen vinden dat leraren en ander onderwijspersoneel nog te weinig kennis hebben van hun problematiek. Om die reden adviseert de Kinderombudsman dan ook om inclusief onderwijs beter te verankeren in onze lerarenopleidingen. 

Kinderen merken ook dat er bij leraren te weinig tijd is en dat klassen te groot zijn om genoeg aandacht te krijgen. Ook daardoor voelen ze zich niet goed ondersteund. Daarbij moeten kinderen beter worden meegenomen in de keuzes die voor hen worden gemaakt. Dat gebeurt nu niet of niet goed genoeg. Kinderen hebben niet alleen het recht om gehoord te worden, maar moeten ook betere informatie en uitleg krijgen over de keuze die over hen wordt gemaakt en hoe hun mening daarin is meegenomen. 

Daarmee is het onderwijs er nog niet: leraren, schoolleiders, schoolbesturen en samenwerkingsverbanden moeten er alles aan doen om het pedagogisch en didactisch klimaat op scholen te versterken. Rust, structuur en deskundige aandacht zijn namelijk door alle kinderen in dit onderzoek geuit als belangrijke behoefte en voorwaarde om zich goed geholpen te voelen. 

Betere randvoorwaarden nodig om onderwijspersoneel te faciliteren

Als we de behoeften van kinderen serieus nemen en willen dat hun rechten beter worden nageleefd, dan moet een aantal randvoorwaarden in het onderwijs verbeteren. Meer deskundigheid, tijd, en menskracht zijn voorwaarden voor leraren om hun werk goed te kunnen doen. Zij geven aan dat er nu veel van ze wordt gevraagd en zij kinderen regelmatig niet de aandacht kunnen geven die nodig is. Daarnaast blijft de aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp een grote zorg. Het Rijk zal deze randvoorwaarden moeten verbeteren.

Ga naar het rapport
 
De Kinderombudsman heeft met dit rapport een aanvulling willen leveren op de Eindevaluatie van het passend onderwijs die afgelopen voorjaar verscheen. Naar verwachting komt de minister dit najaar met zijn verbeterplannen en de Kinderombudsman wil dat hij daarin de stem van kinderen meeneemt.